Trafik kazasından sonra zarar görenin ilk muhatabı çoğu zaman karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, bu ilişkiyi zarar görenin hızlı tazminat alabilmesi amacıyla özel kurallara bağlamıştır.

Sigortacıya ön başvuru zorunluluğu

Zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasına dayanarak dava açmadan veya tahkime başvurmadan önce ilgili sigorta şirketine yazılı olarak başvurmak zorundadır. Sigortacı başvurudan itibaren on beş gün içinde yanıt vermezse veya talebi kısmen ya da tamamen reddederse, zarar gören dava veya tahkim yoluna gidebilir.

Başvurunun eksiksiz yapılması önemlidir: kaza tespit tutanağı, araç ruhsatı ve sürücü belgesi, hasar fotoğrafları, ekspertiz raporu ve bedensel zararda sağlık belgeleri başvuruya eklenmelidir.

Dava mı, tahkim mi?

Zarar gören, sigorta şirketine karşı genel mahkemelerde dava açabileceği gibi Sigortacılık Tahkim Komisyonuna da başvurabilir. Tahkim yolu, kural olarak daha kısa sürede sonuç alınmasına imkân tanır. Belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem heyeti kararları kesindir; bu sınırın üzerindeki kararlara karşı ise itiraz ve kanun yolları açıktır. Parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden başvuru tarihindeki tutarların kontrol edilmesi gerekir.

Tazmin edilen zararlar

Uygulamada en sık karşılaşılan zarar kalemleri şunlardır:

• Araç hasarı: Onarım bedeli veya pert hâlinde aracın piyasa değeri.
• Değer kaybı: Onarılan aracın ikinci el piyasasında uğradığı değer kaybı.
• Kazanç kaybı ve ikame araç gideri: Aracın onarımda kaldığı süre boyunca doğan zararlar. Bu kalemlerin trafik sigortası teminatı kapsamında olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
• Bedensel zararlar: Tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı ile ölüm hâlinde destekten yoksun kalma tazminatı.

Sigortacının sorumluluğu poliçe limitleriyle sınırlıdır. Limiti aşan zarar için kusurlu sürücüye ve araç işletenine ayrıca başvurulabilir. Manevi tazminat ise trafik sigortasının teminatı dışındadır ve doğrudan sorumlulara karşı istenir.

Zamanaşımı

Motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Tazminat, cezalandırılabilir bir eylemden doğmuşsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzun süre uygulanır.

Değerlendirme

Trafik kazası tazminatlarında hak kayıplarının büyük bölümü, ön başvurunun eksik yapılmasından ve sürelerin kaçırılmasından kaynaklanır. Kaza anında tutanağın doğru doldurulması ve delillerin zamanında toplanması, sonraki her aşamanın temelini oluşturur.