İhtiyaç, taşıt veya konut kredisi kullanan kişi ile banka arasındaki sözleşme, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliklerle sıkı biçimde düzenlenmiştir. Bu kuralların önemli bir kısmı emredicidir; sözleşmeye aksi yönde hüküm konulsa bile tüketici aleyhine uygulanmaz.

Sözleşme öncesi bilgilendirme

Kredi veren, sözleşme kurulmadan önce tüketiciye kredinin toplam maliyetini, yıllık maliyet oranını, faiz türünü, taksit tutarlarını ve erken ödeme koşullarını gösteren bir bilgi formu vermek zorundadır. Sözleşme yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla kurulur ve bir örneği tüketiciye verilir. Bilgilendirmenin eksik olması, bazı masraf ve faiz taleplerinin ileri sürülmesini engelleyebilir.

On dört günlük cayma hakkı

Tüketici, tüketici kredisi sözleşmesinden on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin cayabilir. Cayma hâlinde tüketici:

• Kullandığı anaparayı,
• Krediyi kullandığı tarihten geri ödeme tarihine kadar işleyen faizi

cayma bildirimini gönderdikten sonra Kanun’da öngörülen süre içinde öder. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa tüketici cayma hakkını kullanmamış sayılır. Cayma nedeniyle tüketiciden ayrıca tazminat istenemez.

Erken ödeme

Tüketici, kredi borcunun tamamını veya bir kısmını vadesinden önce ödeyebilir. Bu durumda kredi veren, erken ödenen tutara ilişkin faiz ve diğer maliyetlerden indirim yapmak zorundadır. Konut finansmanı sözleşmelerinde, sabit faizli kredilerde Kanun’da öngörülen oranları aşmamak üzere bir erken ödeme tazminatı istenebilir; değişken faizli kredilerde ise bu imkân yoktur.

Bağlı kredi

Kredi, belirli bir mal veya hizmetin edinilmesi amacıyla satıcıyla kredi veren arasındaki bir işbirliği çerçevesinde kullanılmışsa bağlı kredi söz konusudur. Mal teslim edilmezse veya ayıplı çıkarsa tüketici, belirli koşullarla satıcıya karşı ileri sürebileceği hakları kredi verene karşı da ileri sürebilir.

Masraf ve ücret uyuşmazlıkları

Dosya masrafı, hesap işletim ücreti ve benzeri kalemlere itirazlarda tüketici, uyuşmazlığın değerine göre önce tüketici hakem heyetine başvurabilir. Hakem heyetinin parasal sınırını aşan uyuşmazlıklarda ise dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

Değerlendirme

Tüketici kredilerine ilişkin kuralların ortak amacı, borç ilişkisine girerken ve bu ilişkiden çıkarken tüketicinin maliyeti açıkça görmesini sağlamaktır. Kredi kullanmadan önce bilgi formunun dikkatle incelenmesi ve cayma süresinin takvime işlenmesi, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkların önemli bir bölümünü baştan önler.