Uyum Görevlisi
SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASI VE TERÖRÜN FİNANSMANIYLA MÜCADELE MEVZUATINDA UYUM GÖREVLİSİNİN ROLÜ
MASAK uyum görevlisi; 5549 sayılı Kanun kapsamında uyum programı kurmakla yükümlü kuruluşlarda, mevzuata uyum çalışmalarını yürüten ve Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (MASAK) ile iletişim ve koordinasyonu sağlayan görevlidir.
Görev ve yetkileri, atama türü ve kuruluşun tabi olduğu düzenlemelere göre belirlenir. Bu sayfa, unvanın ne anlama geldiğini ve ilgili mevzuatın genel çerçevesini özetler.
- (5549)
Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
Aklamanın önlenmesine ilişkin yükümlülüklerin temel kanunudur. Müşterinin tanınması md. 3’te, şüpheli işlem bildirimi md. 4’te, eğitim, iç denetim ve risk yönetimi ile uyum programı ise md. 5’te düzenlenir. Uyum programı ve atama esasları Uyum Yönetmeliği’nde ayrıntılandırılmıştır.
MASAK · Resmî metin - (6415)
Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun
Terörizmin finansmanının önlenmesini ve malvarlığının dondurulması usullerini düzenler. İlgili kararların takibi, müşteri ve işlem kontrolleri ile yaptırımların uygulanması kuruluşun uyum süreçlerinde dikkate alınır.
MASAK · Resmî metin - (7262)
Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin ilgili yaptırım kararlarının uygulanmasını düzenler. Uyum kapsamında yaptırım listeleri izlenir, olası eşleşmeler değerlendirilir ve malvarlığının dondurulması tedbirleri takip edilir.
MASAK · Resmî metin
Uyum Yönetmeliği; kurum politikaları, risk yönetimi, izleme ve kontrol, uyum görevlisi ve birimi, eğitim ve iç denetim bileşenlerini düzenler. Tam program veya yalnız uyum görevlisi atama yükümlülüğü, kuruluş türüne göre değişir.
- Kurum politikası ve prosedürler
- Risk yönetimi
- İzleme ve kontrol
- Uyum görevlisi ve uyum birimi
- Eğitim
- İç denetim
Uyum programının bütününden nihai olarak yönetim kurulu sorumludur. MASAK uyum görevlisinin atanması bu sorumluluğu kaldırmaz; iç denetim ayrıca yetkili kişi veya birim tarafından yürütülür.
- (001)
Kurum politikası ve prosedürler
Kurum politikası ve prosedürlerin hazırlanması, yönetim kurulunun onayına sunulması.
- (002)
Risk yönetimi
Müşteri, hizmet ve ülke risklerinin tanımlanması, derecelendirilmesi ve değerlendirilmesi.
- (003)
İzleme ve kontrol
İzleme ve kontrol faaliyetlerinin planlanması ve yürütülmesi.
- (004)
Müşterinin tanınması
Müşterinin tanınması kurallarının kurum içinde uygulanıp uygulanmadığının gözetilmesi.
- (005)
Şüpheli işlem bildirimi
Şüpheli işlemlerin değerlendirilmesi ve gerekli görülenlerin MASAK’a bildirilmesi; bildirimin gizliliğinin korunması.
- (006)
Eğitim programı
Eğitim programının hazırlanması ve uygulanmasının takip edilmesi.
- (007)
MASAK ile iletişim
MASAK’ın bilgi ve belge taleplerinin karşılanması ve devamlı bilgi verme yükümlülüğünün yerine getirilmesi.
- (008)
Kayıtların saklanması
Belge ve kayıtların mevzuatta öngörülen süre boyunca saklanması ve gizliliğin korunması.
- (009)
Dönemsel raporlama
Yürütülen faaliyetlere ilişkin yönetim kuruluna dönemsel rapor sunulması.
- (010)
Mevzuatın izlenmesi
Mevzuat değişikliklerinin izlenmesi ve iç düzenlemelerin buna göre güncellenmesi.
- (011)
Yaptırım listelerinin izlenmesi
Malvarlığının dondurulmasına ilişkin kararların ve yaptırım listelerinin izlenmesi, olası eşleşmelerin değerlendirilmesi.
Mevzuatın uygulanmasından Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı (MASAK) sorumludur. Yükümlüler, Tedbirler Yönetmeliği’nde tek tek sayılmıştır; bunlar arasında bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, sigorta ve emeklilik şirketleri, sermaye piyasası kurumları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları, kıymetli maden ve kuyum ticareti yapanlar, taşınmaz alım satımına aracılık edenler, motorlu kara taşıtı ticareti yapanlar, serbest muhasebeci mali müşavirler ve noterler bulunur.
Uyum programı kurma zorunluluğu yalnızca mevzuatta belirlenen yükümlü grupları için geçerlidir; her kişi veya kuruluş bu yükümlülüğe tabi değildir. Yükümlü listesi için Yönetmeliğin güncel metnine bakılmalıdır.
Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 30), 9 Eylül 2025’te yürürlüğe girmiştir. Tebliğ, 5549 sayılı Kanunun 5. maddesine ve Uyum Yönetmeliği’nin 32/B maddesine dayanır; uyum görevlisi ve yardımcısı olarak yetkilendirilecek kişiler için yetkilendirme sınavı, mesleki eğitim, lisans ve sicil sürecini düzenler. Sınavlar MASAK’ın yetkilendirmesiyle elektronik ortamda yapılır.
Uyum görevlisi, yükümlünün yönetim kurulu tarafından atanır. Görevini bağımsız biçimde yürütebilmesi için kendisine yeterli yetki ve kaynak tanınması gerekir. Atama, mevzuatta öngörülen usulle MASAK’a bildirilir.
Lisans sahibi olmak tek başına bir kuruluş nezdinde göreve atanıldığı anlamına gelmez. Atama için mevzuattaki sicil, deneyim ve diğer şartların da sağlanması gerekir; aranan nitelikler yükümlünün türüne göre değişebilir.
- (01)5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
- (02)6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun
- (03)7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun
- (04)Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik
- (05)Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülüklere Uyum Programı Hakkında Yönetmelik
- (06)Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği (Sıra No: 30)
- (07)MASAK genel tebliğleri ve rehberleri
5549 sayılı Kanun kapsamında başlıca yükümlülükler
- Müşterinin tanınması: Belirlenen işlemlerde kimlik tespiti yapılması ve gerçek faydalanıcının belirlenmesi (md. 3).
- Şüpheli işlem bildirimi: Şüphe uyandıran işlemlerin MASAK’a bildirilmesi (md. 4).
- Eğitim, iç denetim ve risk yönetimi: Bu sistemlerin kurulması ve işletilmesi (md. 5).
- Bilgi ve belge verme: MASAK’ın taleplerinin karşılanması (md. 7).
- Muhafaza ve ibraz: Belge ve kayıtların düzenlendikleri tarihten itibaren sekiz yıl saklanması (md. 8).
Büro; uyum programının kurulması, politika ve prosedür metinlerinin hazırlanması, risk değerlendirmesi, eğitim ve şüpheli işlem bildirimi süreçlerinin hukuki açıdan değerlendirilmesi konularında hukuki danışmanlık verir; MASAK denetimleri ve idari yaptırım süreçlerinde danışmanlık ve temsil söz konusu olabilir.
[Uyum görevlisi olarak görev üstlenilen yükümlü türleri ve kapsam — Av. Aydın Yaman ile netleştirilecek.]
Bu sayfadaki bilgiler genel nitelikte olup yayımlandığı tarihteki mevzuata dayanır; somut bir durum için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuatın güncel hâli esas alınmalıdır.