UyuşmazlıkÇözümü

Kapsam

Uyuşmazlık çözümü alanı, taraflar arasında ortaya çıkan hukuki anlaşmazlıkların çözümüne yönelik usulleri kapsar. Genel mahkemelerde dava (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu), ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz, icra ve iflas takipleri (2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu), arabuluculuk (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu), tahkim ve idari yargıda iptal veya tam yargı davaları (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu) bu usullerdendir. Ceza yargılamasında ise belirli suçlarda 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253 ila 255. maddelerinde düzenlenen uzlaştırma kurumu bulunur; bu kurum özel hukuktaki arabuluculuktan farklı olarak yalnızca kanunda sayılan suçlarda uygulanır.

Hangi yolun izleneceği uyuşmazlığın konusuna, taraflara, sözleşme hükümlerine ve süre koşullarına göre belirlenir. Arabuluculuk; tarafsız bir arabulucu eşliğinde, gönüllülük, eşitlik ve gizlilik ilkeleriyle taraflarca çözüm aranmasıdır. Arabuluculuk faaliyeti sırasında zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez (6325 sayılı Kanun m. 16). Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve avukatlarınca imzalanmışsa, ilam niteliğinde belge olarak icra edilebilir (m. 18). Tahkim ise iç tahkimde HMK’nın 407 ve devamı maddelerine, yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’na tabidir.

Sık karşılaşılan konular

• Alacak, tazminat ve sözleşmeden doğan davalar.
• İlamlı ve ilamsız icra takipleri, ödeme emrine itiraz ve itirazın iptali veya kaldırılması.
• Menfi tespit, istihkak ve tasarrufun iptali davaları; konkordato ve iflas.
• İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti taleplerinin hazırlanması; bilirkişi incelemeleri.
• Dava şartı ve ihtiyari arabuluculuk başvuruları; anlaşma belgesi ve sulh sözleşmesinin hazırlanması.
• Sözleşmelere arabuluculuk veya tahkim şartı yazılması; hakem seçimi ve tahkim yargılaması.
• Hakem kararlarına karşı iptal davası, yabancı hakem kararlarının tenfizi.
• İstinaf ve temyiz başvuruları.
• İdari işlemlerin iptali ve idarenin sorumluluğuna ilişkin davalar.
• Ceza yargılamasında uzlaştırma teklifine ilişkin değerlendirme.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

Çalışmanın ilk aşaması, olay ve belgelerin incelenerek doğru başvuru yolunun ve görevli, yetkili mercinin belirlenmesidir. Kanun bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı dava şartı yapmıştır: iş sözleşmesinden doğan işçilik alacakları ve işe iade (7036 sayılı Kanun m. 3), ticari davalarda para alacakları (TTK m. 5/A), tüketici uyuşmazlıkları (6502 sayılı Kanun m. 73/A), kira, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve ortaklığın giderilmesi (6325 sayılı Kanun m. 18/B) bunların başlıcalarıdır. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.

İcra takiplerinde ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür (İİK m. 62); kambiyo senetlerine mahsus takiplerde bu süre beş gündür (m. 168). Alacaklı itirazın kaldırılmasını icra mahkemesinden veya itirazın iptalini genel mahkemeden isteyebilir. Hukuk davalarında cevap süresi iki hafta (HMK m. 127), istinaf süresi iki hafta (m. 345), temyiz süresi de iki haftadır (m. 361). Hakem kararına karşı iptal davası iç tahkimde bir ay (HMK m. 439), milletlerarası tahkimde otuz gün (4686 sayılı Kanun m. 15) içinde açılır. İdari yargıda dava açma süresi kural olarak altmış gündür (İYUK m. 7). Bu nedenle tebliğ edilen her belgenin tarihi ve içeriği ilk aşamada incelenir.

Büromuzun yaklaşımı

Her dosyada olası çözüm yolları süre, maliyet ve sonuç bakımından yazılı olarak karşılaştırılır. Arabuluculuk veya tahkimin uygun olmadığı durumlarda mahkeme ve icra yolları açıklanır; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler başlangıçta belirlenir.