6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, kişisel veri işleyen her veri sorumlusuna, verileri elde ederken ilgili kişiyi bilgilendirme yükümlülüğü getirir. Bu yükümlülük, işlemenin hukuki sebebi açık rıza olsun ya da olmasın her durumda geçerlidir.
Aydınlatmanın içeriği
Kanun’un 10. maddesine göre ilgili kişiye en az şu bilgiler verilmelidir:
- Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği
- Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği
- İşlenen verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği
- Kişisel veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi
- İlgili kişinin Kanun’un 11. maddesinde sayılan hakları
Aydınlatma ile açık rıza aynı şey değildir
Aydınlatma bir bilgilendirme işlemidir; açık rıza ise belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onaydır. Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ uyarınca bu iki işlem ayrı ayrı yapılmalıdır. Aydınlatma metninin içine rıza kutucuğu yerleştirmek ya da iki metni tek imzaya bağlamak bu kurala aykırıdır.
İlgili kişinin hakları
Kanun’un 11. maddesi uyarınca herkes, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili:
- Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme ve işlenmişse bilgi talep etme,
- İşlenme amacını ve amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
- Yurt içinde veya yurt dışında aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
- Eksik veya yanlış işlenmişse düzeltilmesini, Kanun’da öngörülen şartlarla silinmesini veya yok edilmesini isteme,
- Münhasıran otomatik sistemlerle analiz sonucu aleyhine çıkan sonuca itiraz etme,
- Kanuna aykırı işleme nedeniyle zarara uğramışsa zararın giderilmesini talep etme
haklarına sahiptir.
Başvuru ve şikâyet süreleri
- Veri sorumlusu başvuruyu en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır (m. 13). Kural olarak ücretsizdir; işlem ayrıca maliyet gerektiriyorsa Kurulun belirlediği tarifeye göre ücret alınabilir.
- Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunabilir (m. 14).
- Veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden Kurula şikâyet yoluna gidilemez.
Yükümlülüğe aykırılığın sonucu
Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmeyen veri sorumlusu hakkında Kanun’un 18. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanır. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.