Diğer İhtiyariUyuşmazlıklar

Kapsam

Bu başlık; dava şartı arabuluculuk kapsamına girmeyen ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği iş ve işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarını kapsar. Bu tür uyuşmazlıklarda arabulucuya başvuru zorunlu değildir; taraflar karşılıklı rıza ile arabuluculuğu tercih edebilir. Başvuru ortak bir tercihe dayandığından görüşmenin kapsamı da taraflarca birlikte belirlenir.

Sık karşılaşılan konular

• Ticari nitelik taşımayan ortaklıklar ve adi ortaklık ilişkilerinden doğan anlaşmazlıklar
• Miras paylaşımına ilişkin anlaşmalar ve mirasçılar arasındaki mali konular
• Boşanmanın mali sonuçları ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin anlaşmalar
• Dava şartı kapsamı dışında kalan alacak ve tazminat talepleri
• Sözleşmelerin yorumu ve sona erdirilmesine ilişkin uyuşmazlıklar
• Borç ve alacak ilişkilerinin yapılandırılması
• Komşuluk ilişkisi dışında kalan zarar tazmini talepleri

Arabuluculuk bu uyuşmazlıkta nasıl işler?

Bu alandaki uyuşmazlıklar ihtiyari arabuluculuğa tabidir; arabulucuya başvurmak dava şartı değildir. Genel çerçeve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile belirlenmiştir.

• Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği iş ve işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda uygulanır. Bir konunun özel hukukla ilgili olması tek başına yeterli değildir; kamu düzenini ilgilendiren ve tarafların anlaşmasıyla düzenlenemeyen konular arabuluculuğa elverişli değildir.
• Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. Boşanmanın kendisi taraf iradesine bırakılmamıştır; mali sonuçlara ilişkin konularda ise taraflar anlaşma yoluna gidebilir. Çocuğun velayeti gibi hâkim denetimine tabi hususlarda taraf iradesi tek başına belirleyici değildir.
• Taraflardan biri arabuluculuk önerebilir; diğer taraf kabul ederse ortak bir arabulucu seçilir. Arabuluculuk, dava açılmadan önce veya dava sürerken de kararlaştırılabilir.
• Ceza hukukundaki uzlaştırma, ayrı bir kurum olup bu başlığın kapsamı dışındadır.

Arabulucu bağımsız ve tarafsız üçüncü kişidir; karar vermez, taraflardan birinin danışmanı gibi hareket etmez. Tarafları dinler, taleplerin birbirine açıklanmasına ve seçeneklerin karşılıklı konuşulmasına yardımcı olur. Görüşmeler gizlidir; devam etmek ve anlaşmak tarafların tercihidir. Anlaşma belgesi, 6325 sayılı Kanunda öngörülen şartlarla ilam niteliği kazanır.

Görüşmede ele alınabilecek konular

• Elverişli sözleşme talepleri
• Alacak ve ödeme koşulları: örneğin yalnız tutar değil, taksitlerin zamanı veya bir eşyanın geri verilmesi
• Maddi tazminat talepleri
• Kısmi veya tam anlaşma: uyuşmazlığın tamamının mı yoksa belirli bir bölümünün mü ele alınacağı

Bir başlıkta anlaşmaya varılması, diğer bütün taleplerden de vazgeçildiği anlamına gelmez. Bu nedenle görüşme gündemi ile kabul edilen koşulların kapsamı birbirinden açıkça ayrılır.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

İhtiyari arabuluculuk için uyuşmazlığın taraflarca belirlenmesi, talep ve beklentilerin yazılı olarak ortaya konulması ve ilgili belgelerin hazırlanması yararlıdır. Mirasa, mal rejimine veya ortaklığa ilişkin dosyalarda tapu kayıtları, banka hesapları, ortaklık sözleşmesi ve mirasçılık belgeleri gibi belgeler gerekebilir.

Anlaşma oluşursa kimin hangi yükümlülüğü üstlendiği, süre veya ödeme koşulları ve varsa açık kalan konular yazıya geçirilir. Anlaşma sağlanamazsa tarafların dava yoluna başvurma hakkı saklıdır; zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin işleyişi ayrıca değerlendirilmelidir.

Büromuzun yaklaşımı

Büro, uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olup olmadığını değerlendirir, belgeleri inceler ve taraflar için anlaşma seçeneklerini hukuki açıdan ortaya koyar. Arabuluculuk sürecine hazırlık ve anlaşma metninin hazırlanması veya gözden geçirilmesi bu çalışmanın kapsamındadır. Arabulucu sıfatıyla görev alınan bir uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliği üstlenilmez.