Banka veFinans Hukuku

Kapsam

Bu alan; bankalar ve diğer finans kuruluşları ile müşterileri arasındaki kredi, mevduat, kart ve ödeme işlemlerinden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarını kapsar. Finansal kiralama, faktoring ve benzeri finansman ilişkileri de aynı başlık altında değerlendirilir. Bir kredi taksiti, hesap hareketi veya teminatın kapsamı üzerindeki anlaşmazlık çoğu zaman tarafların aynı kayıtları farklı yorumlamasından doğar; uyuşmazlığın hukuki niteliği ise tarafların sıfatına ve işlemin türüne göre değişir.

Sık karşılaşılan konular

• Kredi sözleşmesinden doğan faiz, masraf ve komisyon uyuşmazlıkları
• Kredi kartı ve banka kartı işlemlerine itiraz
• Hesaplara yetkisiz erişim ve ödeme işlemlerine ilişkin talepler
• Kefalet, ipotek ve diğer teminatlardan doğan ihtilaflar
• Teminat mektuplarına ilişkin talepler
• Finansal kiralama ve faktoring ilişkilerinden doğan alacaklar
• Borçların yapılandırılması ve yeniden vadelendirilmesi görüşmeleri

Arabuluculuk bu uyuşmazlıkta nasıl işler?

Banka ve finans uyuşmazlıklarında arabuluculuğun niteliği tarafların sıfatına göre belirlenir; bu nedenle alan “karma” türde ele alınır.

• Bankacılık düzenlemelerinde öngörülen hususlardan doğan davalar, müşterinin tacir olup olmadığına bakılmaksızın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 4/1-f uyarınca ticari dava sayılır (tüketici uyuşmazlıkları hariç). Bunlardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, aynı Kanunun 5/A maddesi uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
• Banka ile tüketici sayılan bir müşteri arasındaki uyuşmazlıklar tüketici uyuşmazlığıdır; bu alanda 6502 sayılı Kanun md. 73/A kapsamında dava şartı arabuluculuk düzenlenmiştir. Tüketici hakem heyetine başvuru yolu ile arabuluculuk arasındaki ilişki kanunda ayrıca belirlenmiştir.
• Dava şartı kapsamı dışında kalan uyuşmazlıklarda ve dava açılmadan önce borç yapılandırması gibi konuların görüşüldüğü hâllerde arabuluculuk ihtiyaridir; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu genel çerçeveyi oluşturur.

Bireysel müşteri ile ticari işletmenin yaptığı işlemler aynı kurallara tabi olmayabilir. Arabulucu bağımsız ve tarafsız üçüncü kişidir; uyuşmazlık hakkında bağlayıcı bir karar vermez, bir hesabı bilirkişi incelemesiyle kesinleştirmez. Görüşmeler gizlidir ve süreç tarafların iradesine dayanır. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen anlaşma belgesi, 6325 sayılı Kanunda öngörülen şartlarla ilam niteliği kazanır.

Görüşmede ele alınabilecek konular

• Kredi geri ödemesi ve hesap kayıtları: hangi ödemenin hangi döneme sayıldığı, hangi tutarın tartışmalı olduğu
• Hesap işlemleri ve kart hareketleri
• Kefalet ve teminatın kapsamı; borçlu, kefil ve teminat veren kişinin konumu
• Ödeme takvimi, vade ve yapılandırma koşulları

Bir tutarın kabul edilmesi, kalan bütün taleplerin kabul edildiği anlamına gelmez; üzerinde uzlaşılan ve açıkta kalan kalemlerin ayrı gösterilmesi önemlidir. Görüşmeye katılmayan kişiler adına yükümlülük kararlaştırılmaz.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

Değerlendirme için kredi veya hesap sözleşmesi, ödeme planı, hesap ekstreleri, dekontlar, bankayla yapılan yazışmalar ve varsa ihtarnameler gerekir. Tüketici işlemlerinde bankaya yapılan yazılı başvuru ve verilen cevap önem taşır. İcra takibi başlamışsa ödeme emrine itiraz süresi kısadır ve süreler dikkatle izlenmelidir.

Dava şartı arabuluculukta başvuru yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde faaliyeti sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en çok bir hafta uzatılabilir (6325 sayılı Kanun md. 18/A). Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava dilekçesine eklenir. Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin işleyişi ile arabulucuya başvurunun bu sürelere etkisi somut olaya göre değerlendirilir.

Anlaşma yazılırken tutarlar, tarihler, ödeme yöntemi ve varsa teminata ilişkin koşullar açıkça gösterilir. Arabuluculuk anlaşmayı zorunlu kılmaz; anlaşma sağlanamaması sürecin olası sonuçlarından biridir.

Büromuzun yaklaşımı

Büro, bu alandaki dosyalarda sözleşme ve belgelerin incelenmesi, uyuşmazlığın hukuki niteliğinin ve başvuru yolunun belirlenmesi ile anlaşma metninin hukuki açıdan gözden geçirilmesi konularında çalışır. Arabuluculukla çözülemeyen uyuşmazlıklarda dava ve icra takibi süreçlerinde temsil söz konusu olabilir. Arabulucu sıfatıyla görev alınan bir uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliği üstlenilmez.