Sürdürülebilirlik raporlaması ve tedarik zinciri beklentileri, şirketlerin “ne kadar enerji tükettiği” sorusunun yanına “bu enerjinin kaynağı ne?” sorusunu da ekledi. Elektrik şebekeye girdikten sonra fiziksel olarak kaynağına göre ayrıştırılamaz. Bu nedenle yenilenebilir enerji kullanımının hukuken ve muhasebe açısından kanıtlanması, belgelendirme sistemlerine dayanır.
YEK-G belgesi
Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti (YEK-G) Belgesi, belirli bir miktar elektriğin yenilenebilir bir kaynaktan üretildiğini gösteren elektronik belgedir. Sistem, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) düzenlemesiyle kurulmuş olup Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. (EPİAŞ) tarafından işletilmektedir.
- Her belge bir megavatsaatlik üretimi temsil eder.
- Belgeler, üreticiden doğrudan ikili anlaşmalarla veya organize yenilenebilir enerji piyasasında alınıp satılabilir.
- Tüketiciler adına kullanılan belge iptal edilerek aynı üretimin iki kez beyan edilmesi önlenir.
YEK-G belgeleri, şirketlerin dolaylı emisyonlarını raporlarken yenilenebilir enerji kullanımını belgelemesinde temel araçlardan biridir.
Kurumsal enerji alım anlaşmaları
Büyük tüketiciler, uzun vadeli fiyat öngörülebilirliği ve sürdürülebilirlik hedefleri için yenilenebilir enerji üreticileriyle doğrudan ikili anlaşmalar yapmaya başlamıştır. Bu sözleşmelerde dikkat edilmesi gereken başlıca hususlar şunlardır:
- Fiyat ve endeksleme mekanizması,
- Üretim miktarındaki dalgalanmanın kimin riskinde olduğu,
- YEK-G belgelerinin devri ve iptali,
- Dengesizlik maliyetlerinin paylaşımı,
- Mevzuat değişikliği hâlinde sözleşmenin uyarlanması ve fesih koşulları.
Öz tüketim amaçlı lisanssız üretim
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, belirli koşullarla lisans almadan elektrik üretimine imkân tanır. Çatı ve cephe uygulamaları ile tüketim tesisiyle ilişkilendirilen yenilenebilir enerji tesisleri bu kapsamda değerlendirilir. Son yıllarda yapılan değişikliklerle lisanssız üretim, esas olarak öz tüketimin karşılanması amacına odaklanmış; ihtiyaç fazlası üretimin şebekeye verilmesi ve bedelinin belirlenmesi daha sınırlı ve ayrıntılı kurallara bağlanmıştır.
Lisanssız üretim projelerinde bağlantı görüşü, tüketim ile üretim arasındaki oransal ilişki ve kurulu güç sınırları, projenin fizibilitesini doğrudan etkiler.
Değerlendirme
Yeşil enerji alımı, enerji hukukunu sürdürülebilirlik raporlaması ve sözleşmeler hukuku ile birleştiren yeni bir uygulama alanıdır. Şirketler açısından temel risk, belgelendirme ve sözleşme yapısı yeterince sağlam kurulmadan “yeşil enerji” beyanında bulunulmasıdır. Bu beyanlar, raporlama standartları ve haksız ticari uygulama kuralları çerçevesinde giderek daha sıkı denetlenmektedir.