Özel SermayeFonları

Kapsam

Özel sermaye ve girişim sermayesi fonları, yatırımcılardan topladıkları kaynakları çoğunlukla halka açık olmayan şirketlere ortaklık yoluyla yatırmak üzere kurulan yapılardır. Türkiye’de girişim sermayesi yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıkları 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) bu yapılara ilişkin tebliğlerine tabidir ve Kurul’un gözetimi altındadır. Yatırım yapılan şirket bakımından ise 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun anonim ve limited şirketlere ilişkin hükümleri uygulanır.

Girişim sermayesi yatırım fonu tüzel kişiliği olmayan bir malvarlığıdır ve portföy yönetim şirketi tarafından kurulup yönetilir; girişim sermayesi yatırım ortaklığı ise anonim şirket biçiminde kurulur. Bu yapılarda çok katmanlı bir ilişki vardır. Yatırımcılar fona katılır, fon portföy yönetim şirketi tarafından yönetilir ve fon kaynağı portföy şirketine aktarılır; portföy şirketinde ise kurucu ortaklar, yöneticiler ve diğer pay sahipleri bulunur. Her katmanın hak ve yükümlülükleri ayrı belgelerde düzenlenir: fon içtüzüğü ve izahname, yatırımcılarla yapılan katılım ve taahhüt belgeleri, portföy şirketiyle yapılan pay alım ve pay sahipleri sözleşmeleri. Bu belgelerin birbiriyle tutarlı olması, özellikle yatırımdan çıkış aşamasında çıkabilecek uyuşmazlıkları önlemek bakımından önem taşır.

Sık karşılaşılan konular

• Fon veya ortaklık yapısının seçimi, kuruluş izni ve SPK başvuru dosyası.
• Fon içtüzüğü, izahname, katılım ve yatırımcı taahhüt belgelerinin hazırlanması.
• Yatırımcıların sermaye çağrılarına ilişkin yükümlülükleri ve temerrüt sonuçları.
• Portföy şirketinde hukuki durum tespiti (due diligence).
• Pay alım, sermaye artırımı ve dönüştürülebilir araç sözleşmeleri.
• Pay sahipleri sözleşmesi: yönetim kurulu temsili, veto hakları, bilgi alma hakları.
• İmtiyazlı paylar ve sulandırmaya karşı koruma düzenlemeleri.
• Önalım, birlikte satış, satmaya zorlama ve satış-alış opsiyonu gibi çıkış mekanizmaları.
• Yönetici ve çalışanlara pay edindirme planları.
• Beyan ve tekeffüller ile tazmin hükümleri.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

Çalışma, öngörülen yapının türünün ve yatırımcı kitlesinin belirlenmesiyle başlar. Girişim sermayesi fonlarına katılım çoğunlukla nitelikli yatırımcılarla sınırlı olabilir; bu kapsam ilgili tebliğden kontrol edilir. Fonun kuruluşu için Kurul’a yapılacak başvuruda içtüzük, izahname ve gerekli belgeler hazırlanır.

Yatırım aşamasında portföy şirketi hakkında yapılan hukuki inceleme, sözleşme şartlarının belirlenmesini etkiler. Pay sahipleri sözleşmesinde yer alan bazı düzenlemelerin yalnızca taraflar arasında borç doğurması, şirkete ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için ise esas sözleşmeye de yansıtılması gerekebilir. Bu nedenle sözleşme hükümleri ile esas sözleşme birlikte tasarlanır. Anonim şirket paylarının devri, imtiyazlı pay ve payların devrinin sınırlandırılması gibi konular TTK’da düzenlenmiştir.

Yatırımdan çıkış; stratejik satış, halka arz, ortaklara satış veya şirketin geri alımı gibi yollarla olabilir ve her birinin ayrı bir hukuki ve vergisel boyutu bulunur. Fon ve ortaklık kazançlarına ilişkin vergi istisnaları 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’ndadır; koşulları ve oranları değişebildiğinden güncel mevzuat işlem bazında kontrol edilir. Yoğunlaşma niteliğindeki işlemlerde ayrıca Rekabet Kurumu’na bildirim gerekebilir. Bu açıklamalar yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.

Büromuzun yaklaşımı

Fon belgeleri, yatırım sözleşmeleri ve çıkış hükümleri birlikte ele alınır; hangi belgenin hangi tarafa hangi hakkı verdiği tablo hâlinde özetlenir. Mevzuat ve Kurul düzenlemeleri değişebildiğinden her işlemde güncel metin esas alınır.