TicariUyuşmazlıklar

Kapsam

Bu alan; tacirler ile ticari işletmeler arasındaki ve ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşme, alacak ve tazminat uyuşmazlıklarını kapsar. Mal ve hizmet satışı, bayilik ve distribütörlük, taşıma, cari hesap ve şirket ortaklığı ilişkileri başlıca konulardır. Ticari ilişkilerde tartışma bazen fatura tutarından, bazen de işin tamamlanıp tamamlanmadığından çıkar; ödeme talebi ile mal veya hizmete ilişkin itirazlar birlikte ve somut kayıtlar üzerinden ele alınır.

Sık karşılaşılan konular

• Ödenmeyen fatura bedelleri ve cari hesap alacakları
• Satış sözleşmesinde ayıp, gecikme ve ifa uyuşmazlıkları
• Bayilik, distribütörlük ve acentelik ilişkilerinin sona ermesinden doğan talepler
• Sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat talepleri
• Çek ve senetten doğan alacaklar
• Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar ve pay devri ilişkileri
• İcra takibine itiraz edilmesi hâlinde itirazın iptali talepleri

Arabuluculuk bu uyuşmazlıkta nasıl işler?

Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 5/A uyarınca, ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması gerekir.

• Başvuru, yetkili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır; taraflar ortak bir arabulucu üzerinde de anlaşabilir.
• Arabulucu faaliyeti üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en çok bir hafta uzatılabilir (6325 sayılı Kanun md. 18/A).
• Anlaşma sağlanamazsa düzenlenen son tutanak dava dilekçesine eklenir; dava şartı yerine getirilmemişse dava usulden reddedilir.
• İlk toplantıya haklı bir mazereti olmaksızın katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur.
• Dava şartı; para alacağı ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarını kapsar. Genel kurul kararının iptali gibi para ödenmesini konu almayan ticari talepler bu kapsamın dışında kalabilir; bu hâllerde arabuluculuk ihtiyaridir.
• Tahkim anlaşması veya özel bir başvuru yolu varsa ilgili hükümler ayrıca değerlendirilir; kanunda ayrıca düzenlenen istisnalar saklıdır. Her ticari anlaşmazlık için tek ve değişmez bir usul bulunmaz.

Arabulucu bağımsız ve tarafsız üçüncü kişidir; ticari tercihleri taraflar adına yapmaz, ticari defterleri inceleyen bilirkişi ya da karar veren mahkeme yerine geçmez. Görüşmeler gizlidir ve süreç tarafların iradesine dayanır. Anlaşma belgesi, 6325 sayılı Kanunda öngörülen şartlarla ilam niteliği kazanır.

Görüşmede ele alınabilecek konular

• Fatura ve hesap kalemleri: borcun kapsamı, itiraz edilen koşullar
• Mal ve hizmetin teslimi
• İade ve eksik işler
• İlişkinin devam koşulları: çalışmanın sürdürülmesi veya yalnız mevcut hesabın kapatılması

Bir işletme ödemeyi beklerken diğeri hizmetin bir bölümünün sunulmadığını belirtebilir. Görüşmede bu iki açıklamanın hangi siparişe, teslimata veya döneme ait olduğu ayrılır; farklı sözleşmelerden doğan taleplerin birbirine karışmaması önemlidir.

Süreç ve dikkat edilecek noktalar

Sözleşmeler, teklifler, siparişler, faturalar, irsaliyeler, teslim belgeleri, ticari defter kayıtları, banka dekontları ve ticari yazışmalar incelenmesi gereken belgelerdir. Ticari işlerde ihtar, ayıp bildirimi ve fatura itirazı gibi işlemlerin süresinde yapılması hukuki sonuçları etkiler. Arabulucuya başvuru, kanunda öngörülen ölçüde zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri durdurur.

Anlaşma metninde tutarlar, tarihler, teslimler ve karşılıklı yükümlülükler açıkça gösterilir. Bir başlıkta anlaşılırken diğerinin açık kalması hâlinde bu ayrım da yazılır.

Büromuzun yaklaşımı

Büro, ticari sözleşmeleri ve alacak belgelerini inceler, talebin dayanağını ve usul yolunu belirler. Sözleşme hazırlama ve gözden geçirme, arabuluculuk sürecine hazırlık ile anlaşma sağlanamayan dosyalarda dava ve icra aşamalarında temsil bu çalışmanın kapsamındadır. Arabulucu sıfatıyla görev alınan bir uyuşmazlıkta taraflardan birinin vekilliği üstlenilmez.